حسن و قبح «خشونت»
13 بازدید
محل نشر: کتاب نقد » بهار و تابستان 1379 - شماره 14 و 15 (18 صفحه - از 188 تا 205)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
مقاله، «خشونت» و «مدارا» را دارای ارزشی نسبی و منوط به مبدأ، هدف و روش آنها دانسته و حسن و قبح هر یک از این دو را بسته به عنوانی می‏داند که در هر موقعیت بر آن صدق می‏کند. خشونت‏ورزی و صدمه‏زدن به دیگران، محتاج جواز عقلی و شرعی است و به همین علّت، اصل در اسلام، بر «مدارا» و «عدم خشونت» است و مقاله، آیات و روایات بسیاری را که دلالت بر «اصالت مدارا» دارند ذکر نموده و سپس به اسناد شرعی بنفع ضرورت قاطعیت و اعمال خشونت مشروع و عادلانه علیه مواردی که با مدارا قابل حلّ نیست می‏پردازد و توضیح می‏دهد که حقوق و احکام جزائی را نمی‏توان به تعارف با مکاتب مادّی و تسامح با مجرمان برگزار کرد. خشونت و مدارا، از جمله واژگانی‏اند که در موضوعات و موقعیتهای مختلف، کاربردهای متفاوت می‏یابند و چنین نیست که در همه جا به یکسان ستایش یا نکوهش گردند. بلکه باید به اقتضای شرایط و موضوع و اهداف به داوری ویژه در هر مورد پرداخت. نرم‏خویی و انعطاف‏پذیری در شرائط عادی، به عنوان فضیلتی انسانی ستایش می‏شود لیکن اگر با مصالح بزرگ اجتماعی در تعارض قرار گیرد و اگر مصداق رذیلتی اخلاقی گردد، هرگز درخور ستایش نیست. خاستگاه خشونت اگر انتقام‏گیری، ناسازگاری، تکبّر، خودخواهی و کینه‏توزی باشد، متفاوت با موارد ناشی از احساس مسئولیت در اجرای قانون، تربیت افراد، اصلاح امور جامعه، جلوگیری از مفاسد، حراست از امنیت اجتماعی و بیت‏المال یا امانت‏داری و... است. چنانکه نرم‏خویی وملایمت نیز به اقتضای مورد، مصداق فضایل یا رذایل اخلاقی و خدمت یا خیانت اجتماعی قرار می‏گیرد. آن نرم‏خویی که مصداق تواضع و احترام به شخصیت انسانهاست با آن مدارا و ملاطفتی که تملق و چاپلوسی و ظلم‏پذیری و تأیید ستم است، متفاوتند...
آدرس اینترنتی